सूचना तथा
प्रविधि विभाग
DoIT (Department of
Information Technology)
®
सूचना प्रविधिको
अनुसन्धान, विकास, उपयोग तथा नियमन लगायतका कार्यहरु प्रभावकारी ढंगले सम्पादन
गर्न र सूचना प्रविधिको क्षेत्रमा नियामक, उत्प्रेरकको भूमिका निर्वाह गर्ने नेपाल
सरकारद्वारा वि.स. २०६९ जेठ ११ गते यो विभागको स्थापना भएको हो।
®
कार्यालय :- गैहिगाउँ - ९,
तिनकुने, काठमाडौं
परिदृश्य (Mission)
®
नेपालमा सूचना
प्रविधिको समुचित प्रयोग गरी सुशासन(Good
Governance), गरिबी न्यूनीकरण(Poverty alleviation) लगायत सामाजिक तथा आर्थिक सुपान्तरण(Socio-economic
transformation) र दिगो विकास(Sustainable development) का लक्ष्यहरु हासिल गर्ने
दूरदृष्टि (Vision)
®
नेपाललाई सूचना
प्रविधिको विश्व मानचित्रमा स्थापित गर्दै ज्ञानमा आधारित समाज(knowledge based society)मा रुपान्तरण गर्ने
लक्ष्य (Target)
®
नेपालमा सूचना
प्रविधिको प्रयोगलाई विस्तार गर्दै यसलाई सुरक्षित एवं दिगो बनाउने तथा यसलाई देशको
सर्वाङ्गिण विकासको लक्ष्यहरु हासिल गर्ने साधनका रुपमा विकास गर्ने
सूचना प्रविधि विभागका प्रमुख सेवाहरु
® एकिकूत कार्यालय व्यवस्थापन प्राणाली (GIOMS)
o
सरकारी निकायबाट
सम्पादन हुने कार्यहरुलाई एउटै सूचना प्रविधि प्रणाली मार्फत सम्पादन गर्न डिजिटल
नेपाल फ्रेमवर्क अन्तर्गत GIOMS सञ्चालन
® सरकारी क्लाउड
o
सरकारी निकायले
आफ्नो वेबसाइट/वेब एप्लिकेशन सञ्चालन गर्ने अर्थ मनत्रालय र तत्कालीन विज्ञान तथा
प्रविधि मन्त्रालयको सहमतिमा आ.व. २०७१/७२ बाट सरकारी क्लाउड सुरुवात
® केन्द्रिकृत ई हाजिरी
o
सरकारी निकायका
कर्मचारीहरुको हाजिरि, बिदा लगायतका व्यवस्थापनका लागि केन्द्रिकृत विद्युतीय
हाजिरी प्रणाली मिति २०७१ चैत्र २ गते सचिवस्तरीय बैठकमा मूख्य सचिवबाट निर्देशन
भए अनुरुप प्रयोग
o
हालसम्म १२९२ वटा
सरकारी निकायमा जम्मा २२३२३ कम्रचारीहरु आबद्ध
® GEA (Government Enterprise Architecture)
o
विद्युतीय
माध्यमबाट सरकारी कार्य सञ्चालन तथा प्रवर्द्धन गर्ने मन्त्रिपरिषदबाट मिति २०७१
फागुन १० मा स्वीकृत सूचना प्रविधि प्रणाली(व्यवस्थापन तथा सञ्चालन) निर्देशिका
२०७१ मा यसको व्यवस्था
® सुरक्षित अडिट
o
अनुरोधका आधारमा
सरकारी निकायको सूचना तथा सञ्चार प्रणालीको सुरक्षा अडिट
® केन्द्रिकृत SMS गेटवे
o
सरकारी निकायहरुले
न्यूनतम शुल्कमा नागरिक तथा कर्मचारीसँग प्रभावकारी सञ्चारका लागि वि. सं. २०७८
माघ ७ मा माननीय सञ्चार तथा सूचना प्रविधी मन्त्री श्री ज्ञानेन्द्र बहादुर कार्की
ज्यूबाट सुभारम्भ
o
विभिन्न दूरसञ्चार
सेवा प्रदायक कम्परीहरु VPN connectivity र Server management जस्ता कार्य गर्ने
® वेबसाइट / एप्लिकेशन अनुगमन प्रणाली
o
नेपाल सरकारद्वारा
सञ्चालनमा रहेका विभिन्न वेबसाइट तथा वेब एप्लिकेशनका निरन्तर सञ्चालनको क्रममा
हुने डाउनटाइम तथा प्रणालीको उपलब्धता अनुगमन गर्ने
o
Defacement and
breach को अनुगमन गर्न र सम्बन्धित निकायलाई जानकारी
गराउन र सोको प्रतिवेदन तयार गर्ने
® एकिकृत वेबसाइट व्यवस्थापन प्रणाली
o
सरकारी कार्यालयको
वेबसाइट निर्माण तथा व्यवस्थापन सम्बन्धी निर्देशिका २०७८ बमोजिम सबै सरकारी
निकायहरुको वेबसाइटहरु बिचमा एकरुपता कायम गर्ने
o
सरकारी निकायहरुले
एउटै टेम्प्लेटमा आधारित वेबसाइट सिर्जना गर्ने
o
वि. सं.
२०७९/११/१६ माक माननीय सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्री रेखा शर्माज्यूबाट एकिकृत
वेबसाइट व्यवस्थापन प्रणाली शुभारम्भ भएको
® प्रगति अनुगमन प्रणाली
o
सञ्चार तथा सूचना
प्रविधि मन्त्रालय अन्तर्गतका सम्पुर्ण निकायहरुको नीति तथा कार्यक्रम, बजेट वक्तब्य
आदि जस्ता कार्य अनुगमन गर्न आ. व. २०७५/७६ बाट सञ्चालनमा रहेको
® स्थानीय तहको मोबाइल एप
o
स्थानीय तहका
नागरिकलाई प्रदान गरिने सेवा लगायत सूचना एवं जानकारी प्रदान गर्न वि. सं.
२०७५/०४/१८ मा सम्माननीय प्रधानमन्त्रीज्यूबाट शुभारम्भ
® IT प्रशिक्षण
o
नवीनतम सूचना
प्रविधि र यसको सुरक्षा प्रणाली बारे जानकारी, जनचेतना मुलक कार्यक्रम तथा क्षमता
अभिवृद्धि मूलक तालिम सञ्चालन गर्ने
o
निजामती
कर्मचारीहरुको लागि सेवाकालिन तालिम सञ्चालन गर्ने
® IT profiling
o
नेपाल सरकार
अन्तर्गतका विभिन्न निकायहरुको सफ्टवेयरहरुको विवरण राख्ने र सम्पुर्ण कागजातहरुको
एकै ठाउँमा भण्डारण गर्ने उद्देश्यले यसको निर्माण भएको
® ई भिलेज
o
सूचना प्रविधिको
पहुँच ग्रामीण स्तरसम्म पुर्याई सार्वजनिक ई-सेवा, शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि,
पर्यटन, स्थानीय विकास लगायतका क्षेत्रको विकास विस्तार तथा प्रवर्द्धन गर्ने
o
शहर र ग्रामीण क्षेत्र
बिच रहेको विकासको खाडल (Digital Divide) लाई कम गर्ने
® डिजिटल कन्टेन्ट
o
दुर्गम क्षेत्रमा
गुणस्तरीय शिक्षा प्रदान गर्नका लागि शिक्षण श्रव्य दृष्य सामग्री (Teaching Video Materials) तयार गरि सूचना प्रविधिको माध्यमबाट विभिन्न ई-भिलेज केन्द्रहरु, विद्यालयहरुमा
वितरण गर्ने
® ई स्कुल
o
ई भिलेज एवं ई
स्कुल कार्यक्रमलाइ web based e-school
and e-village Management Information System सफ्टवयरको प्रयोग गरि व्यवस्थित एवं प्रभावकारी बनाउन cloud मा host भई सञ्चालन गर्ने
राष्ट्रिय
सूचना प्रविधि केन्द्र
NITC (National Information
Technology Center)
®
कार्यालय :- सिंहदरबार,
काठमाडौं
®
सरकारी एकीकृत
डाटा केन्द्र (GIDC : Government Data Integrated
Center)को रुपमा रहेको
®
हाल एकीकृत डाटा
व्यवस्थापन केन्द्र (IDMC : Integrated
Data Management Center) का रुपमा सेवा दिने
®
नेपाल सरकार मन्त्रीपरिषदको
२०८०/१०/०९ गतेको निर्णय बमोजिम सूचना प्रविधि विभाग मातहत रहने गरी एकीकृत डाटा
व्यवस्थापन केन्द्र (राष्ट्रिय सूचना प्रविधि केन्द्र) को गठन
मुख्य सेवाहरु
® डोमेन दर्ता
o
सरकारी निकायको
अनुरोध पत्रका आधारमा .gov.np अन्तर्गत निःशुल्क डोमेन दर्ता
® इन्टरनेट सेवा
o
कार्यालयको
अनुरोधमा सिंहदरबार भित्र इन्टरनेट सेवा प्रदान
® वेब होस्टिङ सेवा
o
सरकारी कार्यालय र
संस्थाहरुको वेबसाइट होस्ट
o
२ GB सम्म वेब स्पेस
o
निःशुल्क होस्टिङ
सेवा प्रदान
® सर्भर कोलोकेसन सेवा
o
सरकारी कार्यालयका
संवेदनशील डाटाको सुरक्षाका लागि सर्भरहरु सुरक्षित र व्यवस्थित डाटा केन्द्रमा
राख्न अनुमति दिने
® सिंहदरबार अप्टिकल फाइबर नेटवर्क मर्मत सम्भार
o
सरकारी
कार्यालयहरुका लागि उच्च गतिको फाइबर नेटवर्कको मर्मत सम्भार र व्यवस्थापन सहितको
इन्टरनेट सेवा
® परामर्श सेवा
o
व्यक्ति र
संस्थाहरुलाई IT पूर्वाधार योजना, व्यवस्थापन, खरिद र प्रशिक्षणमा परामर्श सेवा
® इमेल सेवा
o
सरकारी एजेन्सी र
कर्मचारीहरुलाई केन्द्रीकृत इमेल सेवा प्रदान
® VM / VPS सेवा
o
शक्तिशाली Virtual Machine र Virtual Private Server को प्रयोगबाट वेबसाइट, वेब एप्लिकेशन र डाटावेसहरुको सुरक्षा
® व्याकअप र प्रतिकृती सेवा (Replication)
o
Disaster Recover
Office हेटौडा सहित उन्नत समाधानहरुले हार्डवयेर
खराबी, साइबर आक्रमण र प्राकृतिक विपत्ति जस्ता खतराबाट डाटालाई सुरक्षा प्रदान
o
सुरक्षित
स्थानहरुमा Real time data replication
